Suplementacja przy PCOS – jakie suplementy przyjmować chorując na PCOS?

Zespół policystycznych jajników (PCOS) to jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń hormonalnych u kobiet w wieku rozrodczym. Objawy schorzenia mogą być różnorodne, ale zazwyczaj obejmują nieregularne cykle, problemy z owulacją, insulinooporność, trądzik czy przewlekłe zmęczenie. Suplementacja przy PCOS może być wartościowym elementem terapii, ale tylko wtedy, gdy jest dopasowana do indywidualnych potrzeb organizmu. W tym wpisie przybliżę Ci, jakie suplementy są najczęściej rozważane przy PCOS, jak je wybierać i dlaczego nie każda kobieta potrzebuje tego samego schematu.

Dlaczego suplementacja przy PCOS jest ważna?

Suplementacja w PCOS odgrywa istotną rolę, ponieważ zespół policystycznych jajników to zaburzenie hormonalno-metaboliczne, które wpływa na funkcjonowanie całego organizmu, a nie wyłącznie na układ rozrodczy. Kobiety z PCOS często zmagają się z insulinoopornością, przewlekłym stanem zapalnym, zaburzeniami owulacji, nieregularnymi cyklami miesiączkowymi oraz nasilonymi objawami hiperandrogenizmu, np. trądzik czy nadmierne owłosienie. Wspomniane mechanizmy zwiększają zapotrzebowanie na określone składniki odżywcze, które nie zawsze są dostarczane w wystarczającej ilości wraz z dietą. Pamiętaj, że restrykcyjne diety odchudzające (częste przy PCOS) mogą pogłębiać istniejące niedobory i prowadzić do dalszego rozregulowania gospodarki hormonalnej. Dobrze dopasowana suplementacja nie jest zamiennikiem leczenia ani zdrowej diety, ale może realnie wspierać regulację cyklu, poprawę wrażliwości na insulinę, pracę tarczycy oraz ogólne samopoczucie.

Suplementy przy PCOS jako wsparcie diety i stylu życia

Chciałabym podkreślić, że suplementację powinnaś traktować jako uzupełnienie dobrze zbilansowanej diety i zdrowego stylu życia, a nie jako szybkie rozwiązanie problemów hormonalnych. Nawet najlepiej dobrany preparat nie przyniesie oczekiwanych efektów, jeśli codzienna dieta jest uboga w składniki odżywcze, a tryb życia sprzyja przewlekłemu stresowi i braku regeneracji. U kobiet z PCOS ogromne znaczenie ma stabilizacja poziomu glukozy we krwi, regularne posiłki, odpowiednia podaż białka oraz tłuszczów o działaniu przeciwzapalnym. Suplementacja może wspierać te procesy – poprawia bowiem wrażliwość insulinową, zmniejsza stan zapalny i wspomaga pracę układu nerwowego. W swojej pracy zaobserwowałam, że połączenie diety, aktywności fizycznej, snu i celowanej suplementacji PCOS daje realne zmiany w samopoczuciu, cyklach menstruacyjnych i wynikach badań. Suplementy powinny być dobierane indywidualnie z uwzględnieniem objawów, stylu życia oraz ewentualnych chorób współistniejących, np. niedoczynność tarczycy czy zaburzenia jelitowe. Tylko takie podejście pozwala wykorzystać ich potencjał w sposób bezpieczny i skuteczny.

Rola suplementacji PCOS: jakie niedobory mają najczęściej kobiety?

W PCOS bardzo często obserwuje się niedobory ważnych witamin i składników mineralnych, które wynikają z zaburzeń hormonalnych, nieprawidłowego wchłaniania czy zwiększonego zapotrzebowania organizmu. Insulinooporność, przewlekły stan zapalny oraz stres oksydacyjny znacząco wpływają na zużycie wielu mikroskładników. Nieregularne miesiączki, problemy jelitowe oraz długotrwałe stosowanie diet eliminacyjnych mogą pogłębiać istniejące deficyty. Z tego powodu suplementacja przy PCOS powinna być poprzedzona diagnostyką i świadomą analizą potrzeb organizmu. 

Przygotowałam listę niedoborów, z którymi najczęściej zmagają się moje pacjentki:

1. Witamina D – jeden z najczęściej diagnozowanych niedoborów u kobiet z PCOS. Niski poziom witaminy D wiąże się z pogorszoną wrażliwością na insulinę, zaburzeniami owulacji oraz nasilonym stanem zapalnym. Jej odpowiednia podaż może wspierać regulację cyklu i poprawę parametrów metabolicznych.
2. Magnez – składnik niezwykle istotny dla pracy układu nerwowego, mięśni oraz regulacji gospodarki węglowodanowej. Niedobór magnezu może nasilać insulinooporność, zmęczenie oraz problemy ze snem, które często towarzyszą PCOS.
3. Cynk – pierwiastek istotny dla równowagi hormonalnej i kondycji skóry. U kobiet z PCOS jego niedobór może sprzyjać nasileniu trądziku, wypadaniu włosów oraz zaburzeniom odporności.
4. Witaminy z grupy B (szczególnie B12 i kwas foliowy) – niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i procesów metylacji. Ich niski poziom bywa obserwowany zwłaszcza u kobiet stosujących metforminę, czyli lek często przepisywany w PCOS.
5. Selen – pierwiastek ważny dla pracy tarczycy i ochrony przed stresem oksydacyjnym. Niedobory selenu mogą pośrednio wpływać na zaburzenia hormonalne.

Suplementy na PCOS: na co zwrócić uwagę wybierając preparat?

Wybór suplementów na PCOS powinien być świadomy i oparty na jakości, a nie wyłącznie na popularności produktu czy obietnicach marketingowych. Kobiety z PCOS często sięgają po wiele preparatów jednocześnie, ponieważ liczą na szybkie efekty. Okazuje się jednak, że nieprawidłowo dobrana suplementacja może być nieskuteczna lub wręcz obciążająca dla organizmu. Bardzo ważny jest nie tylko sam skład suplementu, ale również forma chemiczna substancji, jej dawka oraz biodostępność. Pamiętaj, że suplementy mają wspierać organizm w regulacji hormonów, gospodarki węglowodanowej i procesów zapalnych, a nie je dodatkowo zaburzać.

Jak wybrać suplementy przy PCOS?

1. Odpowiednia dawka substancji aktywnej – częstym błędem jest wybór suplementów zawierających zbyt niskie dawki, które nie mają szansy wywołać efektu terapeutycznego. W PCOS zapotrzebowanie na niektóre składniki może być zwiększone, dlatego dawka powinna być zgodna z aktualną wiedzą naukową, a nie minimalna.
2. Forma chemiczna i biodostępność – nie każda forma witaminy czy minerału wchłania się tak samo. Dobrze przyswajalne formy są szczególnie istotne u kobiet z PCOS, u których często występują zaburzenia jelitowe i problemy z absorpcją składników odżywczych. Suplement o słabej biodostępności może nie przynieść żadnych korzyści.
3. Skład bez zbędnych dodatków – zwróć uwagę na obecność barwników, sztucznych aromatów, słodzików czy nadmiaru substancji wypełniających. Kobiety z PCOS dość często zmagają się ze stanem zapalnym i wrażliwym układem pokarmowym, więc proste i czyste składy są najlepszym wyborem.
4. Jakość tłuszczów i wskaźnik TOTOX – w przypadku suplementów zawierających kwasy tłuszczowe szczególnie istotny jest wskaźnik TOTOX, który informuje o stopniu utlenienia tłuszczu. Im niższy TOTOX, tym lepsza jakość i mniejsze ryzyko działania prooksydacyjnego. Utlenione tłuszcze mogą nasilać stan zapalny, co jest szczególnie niekorzystne przy PCOS.
5. Certyfikaty i transparentność producenta – renomowani producenci udostępniają informacje o badaniach jakości, źródle surowców i standardach produkcji. Brak takich danych powinien wzbudzić Twoją czujność, zwłaszcza gdy suplement ma być stosowany długoterminowo.
6. Dopasowanie do indywidualnych potrzeb – wybór preparatu powinien uwzględniać wyniki badań, objawy, styl życia oraz stosowane leki.

Co suplementować przy pcos?

Decyzja o wyborze suplementów powinna wynikać z realnych potrzeb organizmu. PCOS jest zaburzeniem o bardzo zróżnicowanym obrazie klinicznym, dlatego nie istnieje jeden uniwersalny schemat suplementacji dla wszystkich kobiet. U części pacjentek dominują problemy metaboliczne i insulinooporność, u innych zaburzenia owulacji, trądzik lub przewlekłe zmęczenie. Z tego względu suplementy powinny być dobierane indywidualnie, czyli we współpracy z dietetykiem lub lekarzem. 

Moim pacjentkom polecam następujące suplementy na PCOS:

1. Inozytole (mio-inozytol i D-chiro-inozytol) – związki wspierające wrażliwość insulinową i funkcjonowanie jajników. Są często wykorzystywane w celu regulacji cyklu miesiączkowego oraz poprawy owulacji.
2. Witamina D – istotna dla gospodarki hormonalnej, odporności i metabolizmu glukozy. Jej suplementacja bywa ważna u kobiet z PCOS, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym lub przy potwierdzonych niedoborach.
3. Kwasy tłuszczowe omega-3 – wykazują działanie przeciwzapalne i mogą wspierać poprawę profilu lipidowego. U kobiet z PCOS często są stosowane jako element wspomagający redukcję stanu zapalnego i regulację hormonów.
4. Magnez – wspiera układ nerwowy, pracę mięśni i metabolizm węglowodanów. Może być pomocny przy problemach ze snem, napięciem nerwowym oraz w regulacji glikemii.
5. Cynk – odgrywa rolę w równowadze hormonalnej i kondycji skóry. Suplementacja cynku jest ważna u kobiet z PCOS zmagających się z trądzikiem i nadmiernym wypadaniem włosów.
6. Witaminy z grupy B – są bardzo ważne dla układu nerwowego i procesów energetycznych. Ich suplementacja może być istotna u kobiet stosujących metforminę lub doświadczających przewlekłego zmęczenia.
7. Selen – wspiera funkcjonowanie tarczycy i ochronę antyoksydacyjną. Może mieć znaczenie u kobiet z PCOS i współistniejącymi zaburzeniami tarczycy.
8. Antyoksydanty – wspierają walkę ze stresem oksydacyjnym, który często towarzyszy PCOS. Ich rola polega na ochronie komórek przed uszkodzeniami i wsparciu procesów regeneracyjnych.

Suplementacja w PCOS: wskazówki i porady

Na sam koniec mojego poradnika chciałabym wspomnieć, że suplementacja przy PCOS powinna być przemyślana i zaplanowana. Jej zadaniem jest wspieranie organizmu, a nie zestawienie przypadkowych preparatów. Nie wszystkie suplementy można i trzeba stosować jednocześnie – nadmiar substancji aktywnych może obciążać wątrobę i układ pokarmowy. W praktyce dietetycznej często stosuje się podejście etapowe, w którym najpierw wprowadza się suplementy najważniejsze dla danego problemu, a dopiero później rozszerza się ich zakres. Czas suplementacji zależy od rodzaju składnika, stopnia niedoboru oraz celu. Najczęściej pierwsze zmiany w samopoczuciu czy wynikach badań pojawiają się po kilku tygodniach regularnego stosowania, a pełna ocena skuteczności możliwa jest po 2-3 miesiącach. Suplementacja powinna być regularnie weryfikowana i dostosowywana do aktualnych potrzeb organizmu na podstawie badań i obserwacji objawów.

PCOS wymaga cierpliwości, zrozumienia swojego organizmu i holistycznego podejścia. Suplementacja przy PCOS może być wartościowym wsparciem terapii, jednak jej skuteczność zależy od świadomego i indywidualnego podejścia. Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw suplementów dla wszystkich kobiet z PCOS, ponieważ objawy, niedobory i potrzeby organizmu mogą się znacząco różnić. Ogromne znaczenie ma jakość preparatów, odpowiednie dawki oraz ich dopasowanie do diety, stylu życia i wyników badań.

Bibliografia:

1. Attia P., Żyć dłużej. Nauka o długim życiu w zdrowiu.
2. Ciborowska H., Dietetyka Żywienie zdrowego i chorego człowieka.
3. Czerwonogrodzka-Senczyna A., Żywienie w chorobach skóry.
4. Krauss H., Fizjologia żywienia.
5. Morgan M., Hormonal. Opowieści o naszym ciele i o tym, dlaczego chcemy być usłyszane.
6. Nicotra M., Hormony.
7. Placek W., Dieta w chorobach skóry.

mgr Ewa Zduńczyk
dietetyk i psychodietetyk

Ukończyłam magisterskie studia z dietetyki na Wydziale Lekarskim Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Należę do prestiżowego stowarzyszenia dietetyków Academy of Nutrition and Dietetics (USA). Ukończyłam także szkolenia School of Insulin Resistance Therapy organizowanych przez Fundację Insulinooporność i znajduję się na liście specjalistów polecanych dla insulinoopornych. Od wielu lat pracuję z kobietami w drodze do równowagi hormonalnej i dzielę się z nimi moją wiedzą i doświadczeniem.