Jakie są objawy wysokiego poziomu estrogenu i jak go obniżyć?

Zachwiana równowaga hormonalna dotyczy coraz większej liczby kobiet. Objawy są często niezauważalne i na tyle zróżnicowane, że łatwo można je przypisać stresowi lub zmęczeniu. Estrogen jest co prawda niezbędny dla zdrowia, ale jego zbyt wysoki poziom może prowadzić do dolegliwości fizycznych i emocjonalnych, które utrudniają codzienne funkcjonowanie. Jakie objawy występują przy wysokim poziomie estrogenu i w jaki sposób możesz wyrównać jego poziom? Przeczytaj mój wpis i poznaj porady dietetyka hormonalnego – od lat współpracuję z kobietami z problemami hormonalnymi i pomagam im odzyskać równowagę.

Nadmiar estrogenów: objawy u kobiet

Estrogen to bardzo ważny hormon wpływający na zdrowie kobiet. Reguluje cykl menstruacyjny, odpowiada za kobiece kształty, wspiera zdrowie kości, układu krążenia i samopoczucie. Jego nadmiar może prowadzić do szeregu zaburzeń hormonalnych, które stopniowo pogarszają jakość życia. Wysoki poziom estrogenu najczęściej wynika z przewagi estrogenów nad progesteronem, zaburzeń pracy wątroby, nadmiernego stresu, nieodpowiedniej diety lub ekspozycji na tzw. ksenoestrogeny, czyli substancje chemiczne naśladujące działanie tego hormonu. Kobiety z dominacją estrogenową często nie zdają sobie sprawy, że to właśnie zaburzona równowaga hormonalna jest przyczyną ich dolegliwości. Objawy mogą być różnorodne, a w wielu przypadkach narastają z czasem, jeśli nie zostaną rozpoznane i skorygowane.

Objawy wysokiego poziomu estrogenu:

1. Zatrzymywanie wody w organizmie – uczucie opuchnięcia w okolicach nóg, dłoni i twarzy wynika z wpływu estrogenu na gospodarkę sodowo-wodną.
2. Bolesne i obfite miesiączki – nasilone krwawienia, bóle brzucha i tkliwość piersi przed okresem to typowe symptomy dominacji estrogenu.
3. Przyrost masy ciała w okolicach bioder, ud i brzucha – estrogen sprzyja magazynowaniu tłuszczu.
4. Wahania nastroju, rozdrażnienie i stany lękowe – nadmiar estrogenów może zaburzać gospodarkę neuroprzekaźników, wpływa też na emocje i poziom energii.
5. Problemy z koncentracją i sennością – hormony płciowe oddziałują na układ nerwowy. Może to skutkować spadkiem motywacji, trudnościami z pamięcią i brakiem energii.
6. Tkliwość piersi i uczucie napięcia – estrogen stymuluje wzrost tkanki gruczołowej i powoduje dyskomfort i ból.
7. Migreny i bóle głowy – częste wahania hormonów mogą prowokować bóle głowy, zwłaszcza w fazie lutealnej cyklu.
8. Problemy skórne – trądzik hormonalny w okolicach żuchwy może świadczyć o zaburzonej równowadze między estrogenem a progesteronem.
9. Spadek libido – estrogen jest hormonem kobiecości, ale jego nadmiar często obniża ochotę na współżycie.
10. Nieregularne cykle miesiączkowe – zbyt wysoki poziom estrogenu może prowadzić do braku owulacji lub wydłużenia cyklu.
11. Zaburzenia pracy tarczycy – estrogen wpływa na poziom globuliny wiążącej hormony tarczycy, przez co może maskować lub nasilać objawy niedoczynności.
12. Uczucie niepokoju i problemy ze snem – nadmiar estrogenów zakłóca równowagę między serotoniną a dopaminą, co pogarsza jakość snu.

Objawy nadmiaru estrogenu nie zawsze są jednoznaczne – często nakładają się na symptomy innych zaburzeń hormonalnych, np. insulinooporność, niedoczynność tarczycy czy zespół napięcia przedmiesiączkowego. Bardzo ważne jest więc indywidualne podejście do diagnozy i terapii pod opieką specjalisty.

Objawy dominacji estrogenu: kiedy warto zrobić badania hormonalne?

Zauważasz u siebie kilka z wymienionych wcześniej objawów i utrzymują się one przez dłuższy czas? To sygnał, że warto wykonać badania hormonalne i skonsultować się ze specjalistą. Nie bagatelizuj symptomów w postaci chronicznego zmęczenia, obfitych miesiączek czy problemów z utrzymaniem wagi. Mogą one świadczyć o dominacji estrogenu, czyli zaburzeniu równowagi między estrogenem a progesteronem.

Do lekarza ginekologa lub endokrynologa zgłoś się gdy:

1. cykle są nieregularne, wyjątkowo obfite lub bolesne,
2. występuje nieuzasadnione przybieranie na wadze mimo zdrowego trybu życia,
3. pojawia się przewlekłe zmęczenie, drażliwość lub problemy z koncentracją,
4. zauważalne są zmiany w piersiach – ból, napięcie, torbiele lub uczucie ciężkości,
5. występują bóle głowy, bezsenność lub problemy z libido.

Zastanów się nad wykonaniem badań: estradiol, progesteron, FSH, LH, a w niektórych przypadkach również prolaktyna, kortyzol i hormony tarczycy (TSH, FT3, FT4). Należy oznaczyć je w odpowiednich dniach cyklu, np. estrogen i progesteron około 21. dnia cyklu (przy cyklu 28-dniowym). Równolegle z diagnostyką lekarską zgłoś się do dietetyka specjalizującego się w zaburzeniach hormonalnych. Dietetyk pomoże Ci dobrać sposób żywienia wspierający metabolizm estrogenów w wątrobie i jelitach, zaproponuje odpowiednie produkty i suplementy, a także pomoże zredukować czynniki środowiskowe sprzyjające dominacji estrogenowej. Pamiętaj, że wczesna diagnoza i odpowiednia terapia mogą znacząco poprawić samopoczucie, przywrócić równowagę hormonalną i zapobiec poważniejszym konsekwencjom zdrowotnym.

Jak obniżyć estrogen za pomocą diety?

Dieta ma ogromny wpływ na poziom hormonów, ponieważ to właśnie wątroba i jelita odpowiadają za ich metabolizm i usuwanie z organizmu. Zbyt wysoki poziom hormonu często jest skutkiem nadmiaru przetworzonej żywności i niedoboru błonnika. Odpowiednio zbilansowana dieta wspiera naturalną równowagę hormonalną, może poprawić metabolizm wątrobowy, a także ograniczyć ponowne wchłanianie estrogenów w jelitach. Ważne jest więc włączenie do codziennego jadłospisu produktów bogatych w błonnik, antyoksydanty i składniki wspomagające detoksykację. Dieta nie powinna być restrykcyjna – ma być oparta na regularnych posiłkach stabilizujących poziom cukru i wspierających zdrową pracę układu pokarmowego.

Jak zmniejszyć poziom estrogenów dietą?

1. Jedz dużo warzyw – brokuły, kalafior, brukselka, kapusta i jarmuż zawierają związki takie jak indolo-3-karbinol (I3C) i sulforafan, które wspomagają rozkład i usuwanie nadmiaru estrogenów przez wątrobę.
2. Zwiększ ilość błonnika – pełnoziarniste produkty zbożowe, siemię lniane, nasiona chia i warzywa pomagają wiązać estrogeny w jelitach i zapobiegają ich ponownemu wchłanianiu.
3. Włącz zdrowe tłuszcze – kwasy omega-3 z ryb, orzechów włoskich i siemienia lnianego działają przeciwzapalnie i wspierają równowagę hormonalną.
4. Ogranicz alkohol i cukier – nadmierne spożycie alkoholu obciąża wątrobę, a wysoki poziom cukru zwiększa insulinooporność, co pośrednio nasila produkcję estrogenów.
5. Wybieraj produkty ekologiczne – unikaj żywności z pozostałościami pestycydów i hormonów, które mogą działać jak ksenoestrogeny.
6. Pamiętaj o nawodnieniu – woda wspiera procesy detoksykacji wątrobowej i wydalanie zbędnych metabolitów hormonów.
7. Wspieraj mikrobiotę jelitową – regularne spożycie kiszonek, jogurtów naturalnych i błonnika prebiotycznego sprzyja rozwojowi dobrych bakterii, które pomagają w detoksykacji estrogenów.
8. Wprowadź regularność posiłków – nieregularne jedzenie i głodówki powodują rozregulowanie poziomu insuliny i kortyzolu, co pośrednio wpływa na gospodarkę hormonalną.

Estrogen: jak obniżyć jego poziom stylem życia?

Jednym z ważnych czynników jest również styl życia – ma on ogromny wpływ na poziom hormonów i równowagę estrogenową. Regularna aktywność fizyczna pomaga obniżyć poziom estrogenu, ponieważ zwiększa wrażliwość insulinową, wspiera utratę tkanki tłuszczowej i poprawia metabolizm wątrobowy. Tkanka tłuszczowa (szczególnie ta w okolicy brzucha) jest aktywna hormonalnie i wytwarza estrogen, dlatego redukcja masy ciała może znacząco zmniejszyć jego nadmiar. Zalecam Ci przynajmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo, np. szybkie spacery, jazdę na rowerze, trening siłowy lub jogę, które wspomagają pracę układu hormonalnego. Równie ważny jest sen – jego niedobór prowadzi do wzrostu poziomu kortyzolu i zaburzeń gospodarki hormonalnej. Zbyt krótki sen powoduje także zwiększone łaknienie, co może prowadzić do nadmiernego spożycia kalorii i przyrostu tkanki tłuszczowej. Zadbaj o minimum 7-8 godzin snu w regularnych porach i unikaj ekspozycji na niebieskie światło wieczorem. Nie zapomnij także o redukcji stresu. Przewlekły stres zwiększa poziom kortyzolu, który zaburza równowagę między estrogenem a progesteronem i prowadzi do tzw. dominacji estrogenowej.

Czym zbić estrogen? Polecane naturalne sposoby.

Naturalne sposoby wspierania równowagi hormonalnej opierają się na trzech filarach: ziołach i suplementach, prawidłowym nawodnieniu oraz dobrej pracy wątroby i jelit. Wśród najbardziej skutecznych substancji wspierających metabolizm estrogenów znajdują się związki naturalnie obecne w warzywach kapustnych, które pomagają przekształcać estrogen do mniej aktywnych form i ułatwiają jego wydalanie. Pamiętaj o odpowiedniej podaży magnezu, cynku i witaminy B6 – wspierają one enzymy odpowiedzialne za detoksykację wątrobową i równowagę hormonalną. Niezwykle istotne jest też prawidłowe nawodnienie. Woda umożliwia sprawne usuwanie metabolitów hormonów, a odwodnienie spowalnia procesy detoksykacji i zwiększa obciążenie wątroby. Pij dziennie 1,5-2 litry wody źródlanej lub filtrowanej. W redukcji nadmiaru estrogenów ważną rolę odgrywa mikrobiota jelitowa. W jelitach działa tzw. estrobolom, czyli zestaw bakterii odpowiedzialnych za metabolizm i wydalanie estrogenów. Jeśli flora bakteryjna jest zaburzona, to może dojść do ponownego wchłaniania aktywnych estrogenów do krwi. Włączenie do diety kiszonek, błonnika i prebiotyków wspiera równowagę mikrobiologiczną, co bezpośrednio wpływa na stabilny poziom hormonów.

Utrzymanie równowagi hormonalnej to proces, który wymaga cierpliwości i konsekwencji. Zmiana sposobu odżywiania, regularny ruch i wsparcie naturalnych procesów detoksykacji organizmu pozwalają skutecznie obniżyć nadmiar estrogenów i poprawić jakość życia. Skontaktuj się ze mną już dziś – zadbajmy razem o Twoje dobre samopoczucie!

Bibliografia:

1. Attia P., Żyć dłużej. Nauka o długim życiu w zdrowiu, Poznań 2024.
2. Ciborowska H., Dietetyka Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2021.
3. Jarosz M., Praktyczny podręcznik dietetyki, Warszawa 2010.
4. Krauss H., Fizjologia żywienia,, Warszawa 2019.
5. Roik J., Choroby cywilizacyjne Jak żyć w zdrowiu i nie dopuścić do choroby, Warszawa 2005.

mgr Ewa Zduńczyk
dietetyk i psychodietetyk

Ukończyłam magisterskie studia z dietetyki na Wydziale Lekarskim Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Należę do prestiżowego stowarzyszenia dietetyków Academy of Nutrition and Dietetics (USA). Ukończyłam także szkolenia School of Insulin Resistance Therapy organizowanych przez Fundację Insulinooporność i znajduję się na liście specjalistów polecanych dla insulinoopornych. Od wielu lat pracuję z kobietami w drodze do równowagi hormonalnej i dzielę się z nimi moją wiedzą i doświadczeniem.